Een handhavingsarrangement is voor gemeenten met geweldsbevoegde boa’s meer dan een document dat bij een aanvraag moet worden gevoegd. Het legt afspraken vast over de samenwerking tussen boa’s en politie en over de manier waarop zij in de praktijk met verschillende situaties omgaan.
Toch is het goed om regelmatig kritisch naar die afspraken te kijken. Sluiten ze nog aan bij de taken van de boa’s? Is duidelijk wanneer de politie ondersteuning biedt? En zijn de afspraken nog actueel?
Wanneer afspraken opnieuw aandacht vragen
Bij het verlengen van een categoriale beschikking voor boa’s kan het nodig zijn om ook het handhavingsarrangement opnieuw tegen het licht te houden. Dat was onlangs ook aan de orde bij een gemeente waarvoor ik het bestaande arrangement heb geactualiseerd.
Zo’n moment biedt aanleiding om verder te kijken dan het aanpassen van bestaande teksten. De vraag is niet alleen of de afspraken nog op papier staan, maar ook of ze nog passen bij de huidige werkwijze, verantwoordelijkheden en samenwerking tussen gemeente en politie.
Een handhavingsarrangement moet immers aansluiten bij de praktijk waarin boa’s hun werk uitvoeren.
Wat leg je met elkaar vast?
In het handhavingsarrangement maken gemeente en politie afspraken over hun samenwerking. Denk bijvoorbeeld aan informatie-uitwisseling, gezamenlijke acties en briefings, het overbrengen van aangehouden verdachten en de manier waarop wordt gehandeld wanneer een situatie risicovol wordt.
Juist bij geweldsbevoegde boa’s is het belangrijk dat duidelijk is wat van de verschillende partijen wordt verwacht. Wanneer handelt de boa zelfstandig? Wanneer is ondersteuning van de politie nodig? En wat gebeurt er als een situatie anders verloopt dan vooraf voorzien?
Dit vraagt om afspraken die concreet genoeg zijn om richting te geven aan het handelen in de praktijk. Algemene formuleringen over samenwerking zijn daarvoor niet altijd voldoende.
Van document naar dagelijkse praktijk
Het opstellen of actualiseren van een handhavingsarrangement vraagt daarom om meer dan het invullen van een format. De lokale situatie, de taken van de boa’s en de afspraken met de politie moeten samenkomen in een document dat voor de betrokken partijen werkbaar is.
Daarbij is het belangrijk om bestaande afspraken niet zonder meer over te nemen. Zijn verantwoordelijkheden helder verdeeld? Sluiten de afspraken over ondersteuning aan bij de situaties waarmee boa’s te maken kunnen krijgen? En weten de betrokken professionals wat er van hen wordt verwacht?
Door deze vragen met elkaar te bespreken, ontstaat niet alleen een actueler document, maar ook meer duidelijkheid over de samenwerking.
Het handhavingsarrangement binnen het nieuwe boa-bestel
Ook in de ontwikkeling van het nieuwe boa-bestel krijgt de samenwerking tussen boa’s en politie nadrukkelijk aandacht. In de ontwikkelrichting die de minister in oktober 2025 aan de Tweede Kamer presenteerde, worden een handhavingsarrangement, veiligheidsplan of vergelijkbare samenwerkingsovereenkomst genoemd als manieren om afspraken over samenwerking en ondersteuning vast te leggen.
Daarbij gaat het onder meer om informatie-uitwisseling, de afbakening van het optreden en de ondersteuning door de politie in onvoorziene situaties.
De verdere ontwikkeling van het boa-bestel onderstreept daarmee het belang van duidelijke afspraken. De precieze verplichtingen en voorwaarden moeten daarbij worden onderscheiden van de voorgestelde veranderingen in het bestel.
Afspraken die blijven aansluiten
Een handhavingsarrangement is geen document dat na vaststelling in een la hoort te verdwijnen. Het moet passen bij de manier waarop gemeente en politie samenwerken en duidelijkheid bieden aan de professionals die ermee werken.
Het actualiseren ervan is daarom een geschikt moment om niet alleen naar de tekst te kijken, maar ook naar de inhoud en de uitvoerbaarheid van de afspraken.
Zijn de afspraken tussen jouw gemeente en de politie nog actueel en voldoende concreet? Ik denk graag met je mee over vraagstukken rond de ontwikkeling en inzet van handhavers.